Say xe là tình trạng khá phổ biến xảy ra khi cơ thể gặp sự bất đồng giữa tín hiệu từ mắt, tai trong và hệ thần kinh trong quá trình di chuyển. Khi ngồi trên xe, mắt có thể nhận biết rằng cơ thể đang ở trạng thái ngồi yên, nhưng cơ quan giữ thăng bằng trong tai lại cảm nhận được sự chuyển động do xe tăng tốc, phanh, rẽ hoặc đi qua đoạn đường gồ ghề. Sự mâu thuẫn giữa các tín hiệu này khiến não bộ khó xử lý, từ đó gây ra các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, đổ mồ hôi, mệt mỏi hoặc đau đầu.

Mức độ say xe ở mỗi người không giống nhau. Có người chỉ cảm thấy khó chịu khi đi đường dài, trong khi một số người có thể xuất hiện triệu chứng ngay sau vài phút di chuyển. Tình trạng này thường rõ hơn khi ngồi ở vị trí có nhiều dao động, đọc sách hoặc sử dụng điện thoại trong lúc xe chạy. Việc áp dụng một số mẹo đơn giản trước và trong chuyến đi có thể giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu.

Chọn vị trí ngồi phù hợp

Vị trí ngồi trên xe ảnh hưởng rất nhiều đến mức độ say xe. Những khu vực ít rung lắc thường giúp cơ thể dễ thích nghi hơn với chuyển động. Trên ô tô, ghế trước thường là vị trí được nhiều người lựa chọn vì người ngồi có tầm nhìn rộng và cảm nhận chuyển động giống người lái hơn. Trên xe khách, vị trí gần giữa xe thường ổn định hơn so với hàng ghế cuối vì ít bị ảnh hưởng bởi độ xóc.

Với những người dễ say xe, nên tránh ngồi ở phần cuối xe hoặc những vị trí gần bánh xe, bởi đây là nơi thường chịu nhiều dao động khi xe di chuyển. Nếu có thể, nên chọn vị trí gần cửa sổ để có thể nhìn ra xa, giúp mắt và cơ quan thăng bằng nhận được tín hiệu tương đối đồng nhất.

Không đọc sách hoặc sử dụng điện thoại khi xe chạy

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người say xe nặng hơn là tập trung vào vật ở khoảng cách gần trong lúc xe đang di chuyển. Khi đọc sách hoặc nhìn màn hình điện thoại, mắt nhận tín hiệu rằng cơ thể đang đứng yên, nhưng tai trong lại nhận biết sự thay đổi liên tục của phương tiện.

Sự khác biệt này khiến não phải xử lý nhiều thông tin mâu thuẫn, làm triệu chứng say xe dễ xuất hiện hơn. Thay vì nhìn vào màn hình, nên hướng mắt ra phía trước hoặc nhìn qua cửa sổ, tập trung vào những vật ở xa như đường đi, cảnh vật hoặc đường chân trời.

Đây là một thay đổi nhỏ nhưng thường mang lại hiệu quả rõ rệt, đặc biệt với những người chỉ bị say xe khi sử dụng điện thoại hoặc đọc tài liệu trong lúc di chuyển.

Ăn nhẹ trước khi đi xe

Nhiều người nghĩ rằng để bụng đói sẽ tránh bị buồn nôn khi đi xe, nhưng thực tế điều này có thể khiến cơ thể mệt hơn và làm cảm giác khó chịu tăng lên. Khi không có năng lượng, cơ thể dễ bị mất sức, chóng mặt và nhạy cảm hơn với chuyển động.

Tuy nhiên, ăn quá no trước chuyến đi cũng không phải lựa chọn tốt. Một bữa ăn nhiều dầu mỡ, khó tiêu có thể khiến dạ dày chịu áp lực lớn hơn khi xe rung lắc.

Trước khi đi xe, nên ăn một lượng vừa phải với các món dễ tiêu hóa. Có thể chọn bánh mì, bánh quy, cơm nhẹ hoặc một số loại thực phẩm không có quá nhiều dầu. Hạn chế sử dụng rượu bia, đồ uống có gas hoặc thức ăn có mùi quá mạnh vì chúng có thể làm cảm giác buồn nôn rõ hơn.

Sử dụng gừng để giảm cảm giác buồn nôn

Gừng là một trong những nguyên liệu thường được sử dụng trong các mẹo dân gian nhằm giảm cảm giác buồn nôn. Một số hợp chất tự nhiên trong gừng có thể hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và giúp giảm cảm giác khó chịu ở dạ dày.

Trước khi đi xe, có thể dùng một lát gừng tươi nhỏ, trà gừng hoặc kẹo gừng tùy theo sở thích. Một số người có thói quen đặt lát gừng dưới mũi để ngửi mùi thơm đặc trưng, tuy nhiên hiệu quả của cách này chủ yếu đến từ cảm giác dễ chịu mà mùi gừng mang lại.

Cần lưu ý rằng gừng không phải là phương pháp điều trị và mức độ hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người. Những người có vấn đề sức khỏe đặc biệt hoặc đang sử dụng thuốc nên cân nhắc trước khi dùng lượng lớn gừng.

Dùng vỏ cam, quýt hoặc tinh dầu có mùi dễ chịu

Mùi hương có ảnh hưởng đến cảm giác buồn nôn của một số người khi đi xe. Vỏ cam, vỏ quýt chứa tinh dầu tự nhiên có mùi thơm dễ chịu, vì vậy nhiều người thường sử dụng như một cách hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu.

Có thể bóp nhẹ vỏ cam, quýt để tinh dầu tiết ra hoặc mang theo một ít vỏ tươi trong túi khi đi đường. Mùi thơm này có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn, đặc biệt khi nguyên nhân gây khó chịu liên quan đến mùi xe, mùi xăng hoặc không khí kín trong phương tiện.

Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ. Nếu xe có mùi quá mạnh hoặc không gian quá bí, việc mở cửa sổ nhẹ hoặc bật chế độ thông gió cũng có thể giúp cải thiện tình trạng này.

Giữ tâm lý thoải mái khi di chuyển

Tâm lý cũng có thể ảnh hưởng đến mức độ say xe. Những người thường xuyên lo lắng trước chuyến đi đôi khi có thể cảm nhận triệu chứng mạnh hơn do cơ thể trở nên nhạy cảm với các dấu hiệu khó chịu.

Trong quá trình di chuyển, nên giữ tư thế ngồi thoải mái, tránh căng thẳng và hạn chế tập trung quá nhiều vào cảm giác buồn nôn. Có thể nghe nhạc nhẹ, trò chuyện hoặc thực hiện các hoạt động giúp phân tán sự chú ý.

Điều này không có nghĩa là say xe chỉ do tâm lý, mà là trạng thái tinh thần có thể tác động đến cách cơ thể phản ứng với chuyển động.

Uống nước đúng cách

Thiếu nước có thể làm cơ thể mệt mỏi và khiến cảm giác chóng mặt trở nên rõ hơn. Vì vậy, trước và trong chuyến đi nên bổ sung đủ nước, nhưng không nên uống quá nhiều trong một lần vì có thể gây khó chịu cho dạ dày.

Nên uống từng ngụm nhỏ khi cần thiết. Hạn chế các loại nước có cồn, nước quá ngọt hoặc đồ uống có gas vì chúng có thể làm tăng cảm giác đầy bụng.

Chuẩn bị trước khi đi đường dài

Với những chuyến đi dài, việc chuẩn bị trước có thể giúp giảm nguy cơ say xe. Nên ngủ đủ giấc trước ngày khởi hành, tránh thức quá khuya hoặc để cơ thể trong trạng thái mệt mỏi.

Ngoài ra, nên chuẩn bị sẵn một số vật dụng cần thiết như khăn giấy, túi nhỏ, nước uống, gừng hoặc kẹo gừng nếu thường xuyên bị say xe. Việc chủ động chuẩn bị giúp giảm căng thẳng trong trường hợp triệu chứng xuất hiện.

Say xe là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước sự thay đổi tín hiệu thăng bằng khi di chuyển. Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người, nhưng việc kết hợp nhiều cách như chọn vị trí ngồi ổn định, hạn chế nhìn màn hình, ăn uống hợp lý và sử dụng một số nguyên liệu hỗ trợ có thể giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu. Khi hiểu nguyên nhân và biết cách chuẩn bị, những chuyến đi bằng xe sẽ trở nên dễ chịu hơn.